Bij graafwerken in de buurt van middenspanningskabels begint de veiligheid lang voor de eerste schop. In Vlaanderen vraagt u de plannen op via KLIP, in Brussel en Wallonië via KLIM-CICC, en op de werf stelt u met proefsleuven vast waar de kabels werkelijk liggen.
Dit artikel zet de regels per gewest op een rij voor bouwheren, werfleiders, facility managers en aannemers, met bij elke regel een link naar de officiële bron. We behandelen ook wat een planaanvraag vaak niet toont: privékabels, bijvoorbeeld tussen twee cabines op hetzelfde bedrijfsterrein. Voor de techniek van het kabelwerk zelf verwijzen we naar onze gids over bekabelingswerken in België.
Vlaanderen: de KLIP-planaanvraag
KLIP is het Kabel- en Leidinginformatieplatform van Athumi. Het is geen databank van kabels en leidingen: het platform stuurt uw aanvraag door naar de kabel- en leidingbeheerders (KLB's) van wie de zone uw werkzone raakt, en bundelt hun antwoorden in één digitaal plan.
Volgens artikel 8 van het KLIP-decreet van 14 maart 2008 dient wie in het Vlaamse Gewest grondwerken zal uitvoeren, ten vroegste 40 werkdagen op voorhand een planaanvraag in via KLIP. Uitzonderingen zijn overmacht, manuele grondwerken en werken op eigen grond of grond in beheer wanneer u weet dat er sinds de vorige planaanvraag niets veranderd is. Volgens de KLIP-documentatie over planaanvragen is een aanvraag wel altijd verplicht zodra er een Fetrapi-lid bij de betrokken beheerders staat.
Een minimumtermijn geldt niet meer, maar u mag pas beginnen als u alle plannen hebt ontvangen. Elke KLB antwoordt uiterlijk op de vijfde werkdag nadat KLIP hem de aanvraag bezorgt; voor leden van het federale KLIM geldt een termijn van 15 werkdagen. Volgens het tarief van KLIP kost een aanvraag 6,50 euro excl. btw voor een zone tot 200 m² en 13 euro excl. btw daarboven, jaarlijks geïndexeerd sinds 2026.
De werken moeten starten binnen 40 werkdagen na de aanvraag, en een planaanvraag ouder dan zes maanden mag u niet meer gebruiken om te graven. Wie geen aanvraag indient of start voordat alle antwoorden binnen zijn, riskeert volgens artikel 17 van het KLIP-decreet een geldboete tot 800.000 euro.
Brussel: KLIM-CICC verplicht
In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest geldt de ordonnantie van 26 juli 2013 over informatie over ondergrondse kabels, buizen en leidingen. U dient uw aanvraag ten vroegste 40 werkdagen vooraf in, uitsluitend via het aangewezen systeem, en start pas na ontvangst van de gevraagde informatie. Vrijgesteld zijn onder meer overmacht, dringende werken voor de openbare veiligheid, zuiver manuele werken en werken tot 50 cm diep op landbouwgrond of huiselijk privéterrein. De geldboetes gaan van 50 tot 500.000 euro.
Het Brusselse uitvoeringsbesluit van 16 mei 2014 wijst het federale meldpunt KLIM-CICC aan als systeem. De beheerders bezorgen u gratis de informatie om hun kabels te lokaliseren, uiterlijk binnen 15 werkdagen.
Wallonië: nieuw decreet tegen 2027
Vandaag vraagt de distributienetbeheerder ORES dat u vóór graafwerken of werken op het openbaar domein de plannen opvraagt via KLIM-CICC, en bij de gemeente nagaat of alle beheerders daar ingeschreven zijn.
Het Waals Parlement nam daarnaast een decreet over een informatieportaal voor ondergrondse kabels en leidingen aan, dat uiterlijk op 1 februari 2027 in werking treedt:
- u dient de aanvraag via het portaal in uiterlijk 20 werkdagen voor de start van de werken;
- elke beheerder antwoordt gratis, uiterlijk 15 werkdagen na de aanvraag;
- vrijgesteld zijn onder meer overmacht, urgentie en zuiver manueel werk (een zuigwagen met zachte zuigmond telt als manueel);
- de administratieve boetes gaan van 50 tot 100.000 euro.
Welk systeem het portaal wordt en wie het beheert, bepaalt de Waalse regering.
Overzicht per gewest
| Gewest | Platform | Aanvraag indienen | Antwoord van de beheerders |
|---|---|---|---|
| Vlaanderen | KLIP | ten vroegste 40 werkdagen vooraf | uiterlijk 5 werkdagen (KLIM-leden: 15) |
| Brussel | KLIM-CICC | ten vroegste 40 werkdagen vooraf | uiterlijk 15 werkdagen |
| Wallonië (decreet, uiterlijk 2027) | portaal gekozen door de regering | uiterlijk 20 werkdagen vooraf | uiterlijk 15 werkdagen |
In Vlaanderen en Brussel, en in Wallonië zodra het decreet geldt, is de regel dezelfde: niet graven zolang niet alle antwoorden binnen zijn.
Veilig graven: het plan is een vertrekpunt
Volgens de voorzorgsmaatregelen van ORES bij werken zijn de tracés en maten op de plannen alleen aanwijzingen om de leidingen te lokaliseren met kleine dwarssleuven of peilingen, bij voorkeur met de spade of de schop. Verder:
- Geen machines vlak bij de kabel. De richtlijnen van Fluvius voor werken in de nabijheid van installaties verbieden machines en mechanisch gereedschap binnen 50 cm aan weerszijden van een ondergrondse kabel.
- Kabels liggen nooit recht. Ze slingeren over de breedte van de sleuf, en bij cabines, kasten en moffen wijken ze vaak af van het tracé, soms met lussen.
- Diepte is indicatief. ORES vermeldt een wettelijke legdiepte van 0,60 tot 1,00 m (1,20 m onder gewestwegen), maar verzakkingen en nivelleringswerken veranderen dat.
- Middenspanning herkent u niet op zicht. Een laagspannings-, middenspannings- of telefoonkabel is met het blote oog moeilijk te onderscheiden.
- Aansluitingen staan niet op de plannen van ORES. Ga ervan uit dat elk gebouw aangesloten is.
- Markeer wat u vindt en houd de plannen op de werf zolang de werken duren.
Vindt u een kabel niet terug of klopt het plan niet, stop dan en bel de beheerder. ORES stuurt in dat geval uiterlijk tegen het einde van de volgende werkdag iemand ter plaatse.
Kabel geraakt: stoppen en afstand houden
- Stop het werk meteen. Ga niet terug in de sleuf en raak de kabel in geen geval aan, zo staat het in de aanbevelingen van ORES bij schade.
- Houd iedereen op minstens 10 meter. Volgens Fluvius valt de spanning niet noodzakelijk weg als een kabel geraakt wordt, en kan de kabel van op afstand weer onder spanning komen terwijl de storing gezocht wordt.
- Verwittig de netbeheerder, ook bij kleine schade: Fluvius op 078 35 35 00, ORES op 078 78 78 00, of de beheerder van de geraakte kabel.
- Bel 112 bij gewonden of brand, het noodnummer voor ziekenwagen en brandweer.
- Baken de zone af en houd omstaanders weg tot de ploeg van de netbeheerder ter plaatse is.
Ligt de geraakte kabel in uw eigen installatie, bijvoorbeeld tussen twee van uw cabines, dan gelden dezelfde eerste stappen. Daarna kan onze storingsdienst voor hoogspanningscabines dag en nacht helpen op +32 485 79 20 09. Kabels van het openbare net blijven altijd een zaak van de netbeheerder.
Privékabels: wat KLIP niet toont
KLIP stuurt uw aanvraag alleen naar beheerders van wie de geregistreerde zone uw werkzone raakt. Volgens de KLIP-documentatie voor kabel- en leidingbeheerders is iedereen die beroepshalve kabels beheert een KLB, ook voor privégebruik en ook op privédomein, en moet elke KLB zich registreren. De Brusselse ordonnantie en het Waalse decreet gebruiken een vergelijkbare omschrijving.
Toch staat een middenspanningskabel tussen het aansluitpunt en uw cabine, of tussen twee cabines op dezelfde site, niet altijd op de plannen. Ook ORES waarschuwt dat kabels van anderen niet op zijn plannen staan en door de werfverantwoordelijke gelokaliseerd moeten worden. En op eigen grond mag u in Vlaanderen zonder nieuwe aanvraag graven als er niets veranderd is: dan steunt alles op uw eigen documentatie.
Wat helpt:
- ga na of uw organisatie als KLB geregistreerd moet zijn;
- bewaar as-builtplannen van elke kabel: tracé, diepte, moffen en kruisingen;
- geef die plannen aan elke aannemer die op uw terrein graaft;
- laat bij nieuwe bekabelingswerken of een nieuwe hoogspanningscabine het tracé inmeten voordat de sleuf dicht gaat.
Digitale plannen: wat verandert
Sinds 1 januari 2016 leveren de KLB's hun gegevens via KLIP aan in het digitale IMKL-formaat. ORES digitaliseert zijn plannen voor bepaalde plaatsen, waardoor oude en nieuwe plannen soms overlappen of verschillen. Een officiële aankondiging van exacte dieptes of 3D-gegevens in KLIP of KLIM-CICC vonden we niet: proefsleuven blijven dus nodig.
Veelgestelde vragen
Moet ik ook op mijn eigen terrein een KLIP-aanvraag doen?
In principe wel, de plicht geldt op openbaar en privédomein. Op eigen grond vervalt ze als u eigenaar of beheerder bent en zeker weet dat er sinds de vorige aanvraag niets veranderd is, maar nooit als er een Fetrapi-lid bij de betrokken beheerders staat.
Hoe lang is een KLIP-plan bruikbaar?
De werken moeten starten binnen 40 werkdagen na de aanvraag, en na zes maanden mag u er niet meer mee graven. Daarna dient u de aanvraag opnieuw in met een nieuwe start- en einddatum. In Wallonië vraagt ORES een nieuwe aanvraag als de werken niet binnen zes maanden gestart of afgerond zijn.
Mag ik met de hand graven zonder planaanvraag?
Het KLIP-decreet, de Brusselse ordonnantie en het Waalse decreet stellen zuiver manueel werk vrij, in Vlaanderen niet als er een Fetrapi-lid bij de beheerders staat. Bij middenspanningskabels vraagt u de plannen beter toch op: ook een spade kan een kabel onder spanning raken.
Kabelwerken laten uitvoeren
EDS Cabling legt en verbindt middenspanningskabels en installeert, onderhoudt en renoveert hoogspanningscabines. Plant u nieuwe kabels of moet een bestaande kabel verlegd worden, bekijk dan onze bekabelingswerken of vraag een offerte aan.
