Netcongestie en uw hoogspanningsaansluiting: zo bereidt u zich voor

Steeds meer bedrijven vragen extra vermogen aan: voor laadpalen, warmtepompen, geëlektrificeerde processen, zonnepanelen of een batterij. Op sommige plaatsen houdt het net dat tempo niet bij. Volgens Fluvius en Elia kwamen er in vijf jaar tijd vier keer zoveel aanvragen van bedrijven op het distributienet en zes keer zoveel op het hoogspanningsnet.

Plant u een nieuwe hoogspanningscabine of een verzwaring, dan begint u dus best vroeger en houdt u rekening met een flexibele aansluiting. Dit artikel zet de regels per gewest op een rij, legt uit hoe een aanvraag verloopt en wat u in de cabine voorziet. De netbeheerder beslist over uw aansluiting; u zorgt dat dossier en installatie klaar zijn.

Wat netcongestie is

Netcongestie is geen stroomtekort en geen panne: op bepaalde plaatsen en momenten heeft het net niet genoeg transportcapaciteit. Fluvius benadrukt dat er in Vlaanderen tot op vandaag geen actuele netcongestie is, wel verwachte congestie: de optelsom van het al toegewezen vermogen, de lopende aanvragen en de verwachte groei tot 2035. Oorzaken zijn de elektrificatie (elektrische voertuigen, warmtepompen, datacenters, industriële batterijen) en een sterke stijging van het aantal aanvragen, terwijl netuitbreidingen tijd vragen.

Het knelpunt zit meestal niet in uw eigen aansluiting, maar hoger in het net dat meerdere gebruikers delen. Dat staat ook in de beslissing van de Vlaamse Nutsregulator over flexibele aansluitingen. In Wallonië situeert ORES de congestie bij het Elia-transformatorstation dat zijn distributienet voedt, of nog verder stroomopwaarts.

Vlaanderen: congestiekaart, Fall-Back Flex en FAO

De congestiekaart

Fluvius publiceert een kaart met aansluitmogelijkheden per stroomgebied, het gebied dat door één transformatorstation wordt gevoed. De kaart gaat uit van de verwachte situatie in 2035, wordt maandelijks bijgewerkt en is indicatief, niet bindend.

• Oranje: alleen flexibele aansluitingen zijn mogelijk.
• Geel: een flexibele aansluiting voor wie 1 MVA of meer extra vraagt.
• Groen: klassieke, permanente aansluitingen zijn nog mogelijk.

Fall-Back Flex

Fall-Back Flex is een tijdelijke aansluitingsformule voor bedrijven in zones met verwachte congestie, typisch voor middenspanningsaansluitingen van 100 kVA en meer. U krijgt het gevraagde vermogen, maar op momenten dat de veiligheid van het net onder druk staat, kan Fluvius vragen om het tijdelijk te beperken, volgens vooraf vastgelegde afspraken. Hoe u dat doet, bepaalt u zelf. Fluvius levert een Netflex-kast, die uw installateur in uw elektriciteitscabine plaatst. U mag het aanbod weigeren, maar dan kan uw aansluiting of verzwaring worden uitgesteld tot de nodige netinvesteringen zijn uitgevoerd.

De flexibele aansluitingsovereenkomst (FAO)

Sinds een decreetswijziging van 15 december 2025 bevat het Energiedecreet een kader voor flexibele aansluitingsovereenkomsten. In juni 2026 werkte de Vlaamse Nutsregulator dat uit in het technisch reglement (BESL-2026-46):

• Een FAO met telecontrole is mogelijk voor aanvragen vanaf 250 kVA. Aanvragen op dezelfde aansluiting worden over een lopende periode van twee jaar samengeteld.
• De overeenkomst is in principe tijdelijk en gekoppeld aan een geplande netinvestering. Zonder concrete termijn voor die investering geldt een standaardtermijn van 5 jaar als alle beperkende netelementen onder 36 kV liggen, en 10 jaar als het hoogste tussen 36 en 70 kV ligt.
• Voor de gemoduleerde volumes krijgt u een compensatie.
• De netbeheerder stuurt een modulatiesignaal via een stroombeheersingssysteem; u integreert dat signaal in uw eigen beheersysteem. Dat moet uiterlijk twee jaar voor de eerste verwachte flexibiliteitsnood werken.

Fluvius moet de methodologie, het modelcontract en de compensatieregels binnen tien maanden na de inwerkingtreding ter goedkeuring voorleggen. Bestaande Fall-Back Flex-overeenkomsten eindigen na de netinvestering of gaan over in een FAO; onder 250 kVA biedt de netbeheerder na herevaluatie in principe een vaste aansluiting aan. Daarnaast bekijkt de overheid welke prioriteringscriteria nodig zijn voor aanvragen.

Wallonië: vaste en flexibele capaciteit

Wallonië telt meerdere distributienetbeheerders, onder wie ORES, RESA en AIEG. Bij ORES gaan de problemen over aanvragen boven 56 kVA van professionele en industriële klanten in congestiezones.

Op 25 juni 2026 keurde de CWaPE de aangepaste contracttypes voor hoogspanningsaansluitingen van ORES en RESA goed, als uitvoering van het decreet van 19 december 2025. Een aansluiting kan nu bestaan uit vaste capaciteit, die altijd gegarandeerd blijft, en flexibele capaciteit, die volgens de toestand van het net kan worden beperkt, met vermogensprofielen per seizoen en per uur. Omdat de netbeheerders de sturingsmiddelen nog niet hebben, wordt tot uiterlijk 31 december 2027 alleen de vaste capaciteit effectief ter beschikking gesteld.

ORES kan een aansluiting met flexibel vermogen voorstellen voor behoeften boven 250 kVA. Volgens de FAQ van ORES bezorgt u dan onder meer uw NACE-code en belastingscurves, en komt er in de cabine een uitrusting waarmee ORES het afgenomen vermogen op afstand kan beheren tijdens modulatieperiodes. Bij een verhoging behoudt het bestaande vermogen zijn permanente karakter; alleen het extra vermogen kan flexibel zijn.

Brussel: het advies van Brugel

In Brussel beheert Sibelga het distributienet. In zijn advies van 28 oktober 2025 over het ontwikkelingsplan 2026-2030 van Sibelga uit regulator Brugel zijn bezorgdheid over de capaciteit die Elia aan Brusselse gebruikers kan garanderen. Brugel verwacht extra vraag door onder meer de elektrificatie van het MIVB-wagenpark en mogelijke datacenters, en waarschuwt dat de druk stroomopwaarts het vermogen op de leveringspunten kan beïnvloeden. De regulator wil regelgevende instrumenten bekijken, met name flexibele aansluitingen. Plant u in Brussel een groot project, bespreek het vermogen dan vroeg met Sibelga.

Zo verloopt uw aanvraag

1. Bepaal uw vermogensprofiel. ORES vraagt voor een flexibele aansluiting zes uurprofielen: weekdagen en weekends of feestdagen, telkens in de winter, het tussenseizoen en de zomer.
2. Dien tijdig een goed gedocumenteerde aanvraag in. Dat is ook het advies van Fluvius. Raadpleeg in Vlaanderen eerst de congestiekaart.
3. Laat de studie uitvoeren. Bij ORES zijn het voorafgaand advies en de oriëntatiestudie informatief; de betalende detailstudie is de enige verbindende stap en vrijwaart uw plaats in de wachtrij voor hetzelfde Elia-station. Bij Fluvius volgt een offerte met flexibiliteitsvoorwaarden, een zonefiche en een biedformulier; ook uw evenwichtsverantwoordelijke moet akkoord gaan.
4. Werk het cabinedossier uit. Fluvius vraagt het eendraadschema en het definitieve inplantingsplan uiterlijk 16 weken voor de aansluitdatum (aansluitgids van Fluvius voor cabines met lokale productie).

Minder vermogen vragen

ORES raadt aan het gevraagde vermogen af te stemmen op uw werkelijke behoefte en interne flexibiliteit te overwegen: slim verbruiksbeheer, batterijen en eigen verbruik van zelf opgewekte stroom.

• Piekbeperking: laadpalen, warmtepompen en processen die niet tegelijk op vol vermogen hoeven te draaien, kunt u door een energiebeheersysteem laten sturen.
• Batterij: een batterij vangt korte pieken op en kan tijdens een beperking een deel van het verbruik overnemen.
• Fasering: vraag wat u nu nodig hebt en plan de rest. Een aanvraag in Vlaanderen opsplitsen om onder 250 kVA te blijven, heeft geen zin: aanvragen op dezelfde aansluiting binnen twee jaar worden samengeteld.

Wat dit betekent voor uw cabine

• Telebeheer en telecontrole. Volgens de aansluitgids van Fluvius krijgt elke nieuwe klantinstallatie sinds 1 januari 2022 telebeheer op gemotoriseerde luscellen, aangestuurd via een telebeheerkast; is telecontrole nodig, dan gebeurt die vanuit dezelfde kast. De gids verwijst naar het Synergrid-voorschrift C2/112 en de aanvullingen van Fluvius. Voorzie plaats, bekabeling en een hulpvoeding van 230 V AC, die tijdens de testen nodig is.
• Koppeling met uw sturing. Het modulatiesignaal moet tot bij uw laadpalen, warmtepompen of processen geraken. Voorzie in uw energiebeheersysteem of PLC een duidelijke ingang en leg vast wat er bij een beperking wordt afgeschakeld.
• Transformator en uitbreiding. Dimensioneer de transformator op uw profiel en houd ruimte vrij voor later: een plaats voor een grotere of tweede transformator, extra cellen en kabelwegen.

Zie ook onze gids hoogspanningscabine plaatsen, de algemene gids over hoogspanningscabines en, voor een bestaande cabine, de renovatie van hoogspanningscabines.

Wat er tot 2030 verwacht wordt

• Fluvius voorziet jaarlijks 400 miljoen euro extra, bovenop de al voorziene 700 miljoen, om het distributienet proactief te versterken. Elia zal zijn investeringen in Vlaanderen (zonder offshore) tegen 2030 verdrievoudigd hebben.
• De Vlaamse Nutsregulator keurde onder voorwaarden goed: de investeringsplannen van Fluvius eind januari 2026 en het aangepaste plan van Elia in juni 2026.
• In Wallonië meldt ORES een nieuw kader in voorbereiding ("Décret Flex 2").

Veelgestelde vragen

Beslist EDS Cabling over mijn aansluiting?

Nee. De netbeheerder beslist over de aansluiting, het vermogen en de voorwaarden. EDS Cabling installeert, onderhoudt en renoveert hoogspanningscabines en voert bekabelingswerken uit.

Vanaf welk vermogen speelt dit?

Fall-Back Flex gaat over middenspanningsaansluitingen vanaf 100 kVA; een FAO met telecontrole kan vanaf 250 kVA. Bij ORES gaat het om aanvragen boven 56 kVA in congestiezones.

Hoe lang blijft een aansluiting flexibel?

In principe tot de netinvestering waaraan ze gekoppeld is, klaar is. Zonder concrete termijn rekent het Vlaamse reglement met 5 of 10 jaar voor knelpunten tot 70 kV, en de ingeschatte looptijd in uw contract wordt nooit naar boven bijgesteld.

Uw cabine klaarmaken voor meer vermogen

Plant u een nieuwe cabine of een verzwaring, bekijk dan onze installatie van hoogspanningscabines of vraag een offerte aan.